Trends, ethiek en vakmanschap
door: Marie Anne Lassing

Volledig artikel, gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift Voor Huidzorg, negende jaargang, editie 8, augustus 2019.

In de wachtkamer in het ziekenhuis zitten ze naast elkaar, een jonge vrouw van begin twintig en mijn moeder van zesentachtig. De eerste heeft fors uitgevoerde wenkbrauwen die zelfs op deze jonge leeftijd niet helemaal bij haar gezicht passen, maar wel de huidige trend volgen. Niet ingetekend met een oogpotlood, zoals het kleine lijntje van mijn moeder, maar aangezet met permanente make-up (PMU). Hoe permanent is deze make-up, en hoe gaat dat eruitzien als deze jonge dame net zo oud is als de dame naast haar?

Cosmetisch en medisch
We zien steeds extremere wenkbrauwen voorbijkomen, een opvallende trend bij vooral jonge vrouwen. Het is slechts het topje van de ijsberg van de vele mogelijkheden met PMU en dermatografie. Dermatografie is de medische term voor een behandeling die in de basis hetzelfde is als PMU, maar vooral gebruikt wordt bij behandelingen op medische indicatie. In het geval van dermatografie werkt men doorgaans op een beschadigde basis, wat de behandeling complexer maakt. Irma Hulscher, eigenaar van de Academie voor PMU in  Almere, is deskundige op het gebied van zowel de medische als de cosmetische tatoeage. Ik praat met haar over het vakgebied en de opleiding.

Opleiding
Is er verschil tussen PMU en dermatografie? Irma: ‘Niet echt. Over het algemeen wordt de term PMU (permanente make-up) gebruikt bij de cosmetische behandelingen. Bij een patiënt met schisis bijvoorbeeld hebben wij het liever over dermatografie. Dat voelt beter. Maar de behandeling in wezen hetzelfde. Dermatografie is wel uitgebreider, hier valt ook bijvoorbeeld de microneedling onder en het pigmenteren van gedepigmenteerde littekens.’
De start van de opleiding is in beide gevallen gelijk. Daarin wordt de basis gelegd voor de kleurenleer en de techniek. Na de basisopleiding  kan men zich specialiseren door het volgen van een master  Dermatografie.
Irma: ‘Daarin leren de deelnemers bijvoorbeeld 3D areola pigmentatie. Ik leer hen echt te kijken naar de diepte en kleurcontrasten. Ik zeg altijd: we maken kleine Rembrandtjes.’
Andere specialisaties binnen de master zijn onder andere een teen- of vingernagel pigmenteren bij het ontbreken ervan, stugge littekens soepeler maken en wijnvlekken camoufleren.

Trends
Een uitgebreide intake voorafgaand aan de behandeling is voor meerdere doelen nuttig, legt Irma uit. Zeker als het gaat om een trend die afwijkt van het natuurlijke beeld, zoals we dat nu zien bij zwaar aangezette wenkbrauwen. Irma: ‘Naast het Informed Consent, waarbij we een aantal medische vragen stellen, is het belangrijk om te vragen naar de reden waarom iemand de wenkbrauwen wil laten behandelen. Wat verwacht een cliënt van de behandeling en het eindresultaat?’ Irma legt uit dat de term “permanent” niet helemaal goed is, omdat een wenkbrauw, als die niet te diep is ingezet, in de loop der jaren zal vervagen. Als het de wens van een klant is om de trend te volgen in plaats van een natuurlijk resultaat te krijgen, dan is het niet verstandig om dit met PMU te doen. Irma: De meeste klanten willen een natuurlijk resultaat. Momenteel is de ‘mode’ van de wenkbrauwen een beetje doorgeslagen: te donker, te strak en te breed.’

PMU/Dermatografie als oplossing bij medische problemen
Irma heeft een zeer gemengde klantenkring, van tieners tot mensen boven de tachtig. Irma: ‘De gemiddelde leeftijd van onze klantenkring ligt tussen de 35 en60 jaar. Heel breed dus. Maar we hebben hele jonge dames – tieners – die door bijvoorbeeld de auto-immuunziekte Alopecia bij ons komen, tot de oudste klant van 86 jaar. En we hebben redelijk wat klanten van boven de 80!’
Werken met pigmenten op het lichaam is als schilderen op een levend canvas. Dat gevoel krijg ik als ik Irma hoor praten over het vak dat ze uitoefent en waarin ze ook al jaren lesgeeft. Het komt aan op technisch vakmanschap, maar zeker ook op inzicht in de gelaatsuitdrukking en de verschijning van de mensen die je behandelt en die je een zo natuurlijk mogelijk, bij hen passend resultaat wil geven. Irma: ‘Het verschil tussen medische en cosmetische behandelingen is niet heel groot als het gaat om het pigmenteren van de wenkbrauwen of eyeliners. Het doel en het resultaat is veelal gelijk, weer mooi gevormde, natuurlijke wenkbrauwen of een mooie uitdrukking rond de ogen krijgen.

Wel is het zo dat bij Alopecia de eyeliners juist wat rommelig gezet moeten worden. Doordat de haartjes ontbreken, moet je niet een te strakke lijn zetten, dat benadrukt juist het gebrek aan de haartjes.’
‘Bij een lipbehandeling ligt het eraan wat de oorzaak is. Bij schisis willen vrouwen meestal gelijk een gehele lipbehandeling, ook vaak natuurlijk qua kleur en intensiteit. Voor mannen is het altijd een deelbehandeling: de cupido moet in het midden gepositioneerd worden. Het litteken boven de lip wordt eventueel behandeld met microneedling.’
Ook na het verwijderen van lipkanker of bij brandwonden kan dermatografie worden ingezet en bijdragen aan een meer natuurlijk eindresultaat. Deze mensen zouden wellicht zelf niet aan pigmentatie denken. Goede uitleg over het beoogde effect, namelijk een zo natuurlijk mogelijk beeld, is hierbij heel belangrijk.

De oudere huid
Inmiddels zijn er klanten die Irma al meer dan 20 jaar behandelt. Daarbij ziet ze soms dat de huid steeds moeilijker de pigmentatie opneemt. Irma: ‘ De huid is niet verzadigd, maar er wordt natuurlijk wel steeds wat collageen gevormd. Daardoor kan het zijn dat het niet meer zo goed pakt als vroeger. Maar qua vorm is het echter nooit een probleem. Ik zet altijd de wenkbrauwen op de wenkbrauwspier, waardoor ook bij het verouderen de vorm altijd op de juiste plek blijft. Dat is onze kracht, ook in de opleiding: geen mallen tekenen of met een liniaal uitmeten, maar kijken! Je mimiek hangt er vanaf, dus dat is zeer belangrijk.’

Aanpakken of afblijven
Net als bij zoveel behandelingen die het aanzien kunnen veranderen zijn er ook in de wereld van PMU dingen die niet haalbaar zijn of niet wenselijk. Hoe ga je daarmee om? Irma: ‘Wensen waar wij niet aan kunnen of willen voldoen kunnen te maken hebben met de vorm of een te donkere kleur. Maar eerlijk gezegd, als je uitlegt waarom die vorm of kleur niet geschikt is, begrijpt de klant dat en kiezen ze voor een meer natuurlijke of acceptabelere oplossing. Het is soms bij dermatografie een keuze om iemand niet te behandelen als de vraag niet reëel is. Bijvoorbeeld een klein gedepigmenteerd litteken op de enkel en dat de klant om die reden geen rokjes meer durft te dragen. Met pigmentatie zal dan het probleem niet zijn opgelost.’

Terugdenkend aan de jonge vrouw in de wachtkamer hoop ik dat deze haar kamerbrede wenkbrauwen in ieder geval door een kundige professional heeft laten aanbrengen, zodat dit prominente resultaat na verloop van tijd zal vervagen en ze tegen de tijd dat ze de mooie leeftijd van mijn moeder heeft bereikt een uiterlijk heeft dat bij haar past.