lesOpleidingen binnen het domein huid:

Huidtherapie voltijd en nu ook deeltijd


Dit jaar starten wij binnen het Nederlands Tijdschrift Voor Huidzorg met een inventarisatie van het opleidingsaanbod binnen het domein huid. Meer specifiek gaan we kijken naar zoveel mogelijk vormen van scholing voor paramedici en overige disciplines anders dan artsen. Dit is een groot werkveld met veel overlap en veel verschillende deskundigheden. Hoe worden al deze professionals geschoold en hoe houden zij hun kennis op peil. Welke aanbieders zijn er en wat hebben ze te bieden. In onze inventarisatie brengen wij opleiders in beeld en vragen ze allen naar dezelfde parameters om zo tot een vergelijkbaar overzicht te komen op inhoud. Als eerste kijken we deze maand naar de huidtherapie. Dit beroep kent twee erkende aanbieders die ook nauw met elkaar samenwerken. De hogescholen in Utrecht en Den Haag bieden een vierjarige voltijd opleiding en sinds kort ook een deeltijd versie.

Acné, oedeem, een litteken of overbeharing. In Nederland heeft bijna 2 miljoen mensen een huidaandoening. Een groot deel van deze groep heeft als gevolg daarvan te maken met fysieke klachten zoals pijn of irritatie. Daarnaast kan een huidaandoening ook tot psychische klachten leiden. Mensen met een zieke of beschadigde huid kunnen daarvoor terecht bij een huidtherapeut. Een behandeling van een huidtherapeut kan de bijkomende klachten verminderen, oplossen of voorkomen en de huid mooier en gezonder maken.


Iemand mag zichzelf pas ‘huidtherapeut’ noemen met een hbo-diploma tot huidtherapeut op zak. Deze opleiding wordt in Nederland aangeboden bij de Haagse Hogeschool (HHS) en de Hogeschool Utrecht (HU) en staat in het teken van de (afwijkingen van de) huid en het verbeteren van de kwaliteit van leven van de cliënt. De student wordt opgeleid tot paramedicus en leert huidaandoeningen te voorkomen, signaleren en behandelen. Daarnaast leert de student om te gaan met de psychische, sociale en maatschappelijke aspecten van het hebben van een huidaandoening, samen te werken met andere (medische) specialisten en de kennis toe te passen binnen de medische en cosmetische praktijk.


Aandacht voor onderzoekend vermogen
Tijdens de opleiding is veel aandacht voor het onderzoekend en reflecterend vermogen van de student. Natasha Labohm, docent Huidtherapie en projectleider van de deeltijdopleiding aan de HHS vertelt hierover: ‘De HHS en de HU leren de student kritisch te kijken naar welke behandeling de beste zorg biedt’. Daarnaast geeft Labohm aan dat er een kennisagenda Huidtherapie is opgesteld, die inzicht en focus biedt op het gebied van onderzoek voor de komende jaren. ‘Het kunnen onderbouwen van je handelen is belangrijk en daar is nog werk te verrichten. Studenten en het werkveld worden betrokken bij de uitvoering van onderzoek uit de kennisagenda. Op die manier kunnen wij als hogescholen een bijdrage leveren aan onderzoek ten behoeve van de ontwikkeling van de huidzorg in het algemeen en het  beroep van huidtherapeut in het bijzonder.’

Nieuw beroepsprofiel
De opleiding sluit hiermee aan op het nieuwe beroepsprofiel van de huidtherapeut. Monique van Bekkum, huidtherapeut en directeur van de Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten (NVH): ‘Als huidtherapeut moet je zelfstandig kunnen acteren en in staat zijn de keuze voor een behandeling te onderbouwen. Je moet jezelf steeds afvragen of het ingestelde behandeltraject aansluit bij het verbeteren van de kwaliteit van leven van die specifieke cliënt. De juiste theoretische en praktische invulling van de opleiding en een onderzoekende houding van de student (klinisch redeneren, reflecteren op het eigen handelen) zijn van groot belang. Het in staat zijn om onderzoek uit te voeren, ‘evidence based’ te handelen, hoort daarbij. In het curriculum van de hbo-opleiding Huidtherapie zijn deze competenties geborgd.’

Kwaliteit
Wesna Belimbegovski, voltijdstudent Huidtherapie aan de HHS, vertelt over de opleiding: ‘Er komen veel competenties bij kijken. Je moet niet alleen oog hebben voor de aandoening zelf, maar voor de cliënt in zijn geheel. Daarom wordt ook veel aandacht besteed aan jouw empathische vermogen als huidtherapeut. Dit maakt de opleiding compleet en zorgt dat het goed aansluit op de praktijk’. Ook Maaike Kodden, voltijdstudent Huidtherapie aan de HU, is enthousiast: ‘Het is veel wat je moet weten, maar daardoor sta je in de praktijk niet voor verrassingen.’
Om de kwaliteit van de opleiding verder te kunnen waarborgen, dienen de docenten Huidtherapie minimaal over een Masterdiploma te beschikken en zelf relevante praktijkervaring te hebben. De studenten zien dit terug in de lessen. Kodden: ‘De docenten zijn betrokken, gemotiveerd en bekwaam. Daarnaast hebben ze veel ervaring in het werkveld, waardoor ze goede praktijkvoorbeelden kunnen geven.’

Doorontwikkelen
De opleiding Huidtherapie is voor studenten met de ambitie om in de huidzorg aan de slag te gaan. Maar ook voor schoonheidsspecialisten die meer zorggericht en/of binnen de cosmetisch geneeskundige zorg willen werken. Dit vindt ook Marleen Kila, opleidingsmanager van de afdeling Schoonheidsverzorging bij ROC Amsterdam en bestuurslid bij Anbos (branchevereniging in de schoonheidsverzorging): ‘Schoonheidsverzorging is gericht op de gezonde huid, terwijl huidtherapie meer de zieke of beschadigde huid als uitgangspunt heeft. Bij de opleiding Huidtherapie worden dan ook andere kennis en vaardigheden aangeleerd.’ Kila merkt daarbij op dat er veel gaat veranderen in de professionele schoonheidsbranche: ‘Binnenkort is er nieuwe wetgeving die de veiligheid van de consument moet waarborgen. Zo zijn licht- en lasertherapieën straks alleen nog voorbehouden aan (para)medici. Hier moeten wij in de schoonheidsbranche op anticiperen, bijvoorbeeld door (meer) samen te gaan werken met huidtherapeuten, of zelf deze opleiding te gaan volgen.’

Aanvullend opleidingsniveau
Marisa van de Mortel, docent Huidtherapie en teamleider aan de HU, haakt hierop aan: ‘Niet alleen schoonheidsspecialisten, maar ook andere zorgverleners, lopen straks tegen nieuwe wetgeving aan. Daarnaast zie je dat er op huidzorggebied behoefte is aan versterking van de eerstelijnszorg en dat samenwerkingen binnen klinieken, zorgcentra en regionale netwerken worden aangegaan. Er is vraag naar huid- en oedeemtherapeuten. Voor deze professionals is de opleiding Huidtherapie een logische én mooie vervolgstap.’

Flexibel onderwijs in de deeltijd
Voor de werkende professional hebben de HHS en de HU een deeltijdvariant ontwikkeld. Deze gaat vanaf september 2019 van start. Deeltijdcoördinator Labohm: ‘Wij willen het onderwijs voor de werkende professional, al dan niet met een eigen praktijk, flexibeler inrichten. Er worden geen concessies gedaan aan het hbo-niveau, maar de opleiding moet naast het werk van de student te volgen zijn. Zo komt de deeltijdstudent bij de HHS bijvoorbeeld maar één dag in de twee weken naar school en bij de HU één dag in de week. De overige dagen wordt online of op de eigen werkplek van de student gewerkt of gestudeerd.’


De studiebelasting van de deeltijdopleiding bedraagt 20-24 uur per week. Het betreft, net als bij de voltijdvariant, in beginsel een vierjarige opleiding, maar met mogelijkheden tot versnelling. Meer informatie over de (deeltijd)opleiding Huidtherapie en de toelatingseisen is te vinden op www.dehaagsehogeschool.nl en www.hu.nl.








Opleidingen binnen het domein huid:

Huidtherapie voltijd en nu ook deeltijd

Dit jaar starten wij binnen het Nederlands Tijdschrift Voor Huidzorg met een inventarisatie van het opleidingsaanbod binnen het domein huid. Meer specifiek gaan we kijken naar zoveel mogelijk vormen van scholing voor paramedici en overige disciplines anders dan artsen. Dit is een groot werkveld met veel overlap en veel verschillende deskundigheden. Hoe worden al deze professionals geschoold en hoe houden zij hun kennis op peil. Welke aanbieders zijn er en wat hebben ze te bieden. In onze inventarisatie brengen wij opleiders in beeld en vragen ze allen naar dezelfde parameters om zo tot een vergelijkbaar overzicht te komen op inhoud. Als eerste kijken we deze maand naar de huidtherapie. Dit beroep kent twee erkende aanbieders die ook nauw met elkaar samenwerken. De hogescholen in Utrecht en Den Haag bieden een vierjarige voltijd opleiding en sinds kort ook een deeltijd versie.

>> Kadertekst<<
Acné, oedeem, een litteken of overbeharing. In Nederland heeft bijna 2 miljoen mensen een huidaandoening. Een groot deel van deze groep heeft als gevolg daarvan te maken met fysieke klachten zoals pijn of irritatie. Daarnaast kan een huidaandoening ook tot psychische klachten leiden. Mensen met een zieke of beschadigde huid kunnen daarvoor terecht bij een huidtherapeut. Een behandeling van een huidtherapeut kan de bijkomende klachten verminderen, oplossen of voorkomen en de huid mooier en gezonder maken.

>> Einde kader<<

Iemand mag zichzelf pas ‘huidtherapeut’ noemen met een hbo-diploma tot huidtherapeut op zak. Deze opleiding wordt in Nederland aangeboden bij de Haagse Hogeschool (HHS) en de Hogeschool Utrecht (HU) en staat in het teken van de (afwijkingen van de) huid en het verbeteren van de kwaliteit van leven van de cliënt. De student wordt opgeleid tot paramedicus en leert huidaandoeningen te voorkomen, signaleren en behandelen. Daarnaast leert de student om te gaan met de psychische, sociale en maatschappelijke aspecten van het hebben van een huidaandoening, samen te werken met andere (medische) specialisten en de kennis toe te passen binnen de medische en cosmetische praktijk.

Aandacht voor onderzoekend vermogen
Tijdens de opleiding is veel aandacht voor het onderzoekend en reflecterend vermogen van de student. Natasha Labohm, docent Huidtherapie en projectleider van de deeltijdopleiding aan de HHS vertelt hierover: ‘De HHS en de HU leren de student kritisch te kijken naar welke behandeling de beste zorg biedt’. Daarnaast geeft Labohm aan dat er een kennisagenda Huidtherapie is opgesteld, die inzicht en focus biedt op het gebied van onderzoek voor de komende jaren. Het kunnen onderbouwen van je handelen is belangrijk en daar is nog werk te verrichten. Studenten en het werkveld worden betrokken bij de uitvoering van onderzoek uit de kennisagenda. Op die manier kunnen wij als hogescholen een bijdrage leveren aan onderzoek ten behoeve van de ontwikkeling van de huidzorg in het algemeen en het beroep van huidtherapeut in het bijzonder.’

Nieuw beroepsprofiel
De opleiding sluit hiermee aan op het nieuwe beroepsprofiel van de huidtherapeut. Monique van Bekkum, huidtherapeut en directeur van de Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten (NVH): Als huidtherapeut moet je zelfstandig kunnen acteren en in staat zijn de keuze voor een behandeling te onderbouwen. Je moet jezelf steeds afvragen of het ingestelde behandeltraject aansluit bij het verbeteren van de kwaliteit van leven van die specifieke cliënt. De juiste theoretische en praktische invulling van de opleiding en een onderzoekende houding van de student (klinisch redeneren, reflecteren op het eigen handelen) zijn van groot belang. Het in staat zijn om onderzoek uit te voeren, ‘evidence based’ te handelen, hoort daarbij. In het curriculum van de hbo-opleiding Huidtherapie zijn deze competenties geborgd.’

Kwaliteit
Wesna Belimbegovski, voltijdstudent Huidtherapie aan de HHS, vertelt over de opleiding: ‘Er komen veel competenties bij kijken. Je moet niet alleen oog hebben voor de aandoening zelf, maar voor de cliënt in zijn geheel. Daarom wordt ook veel aandacht besteed aan jouw empathische vermogen als huidtherapeut. Dit maakt de opleiding compleet en zorgt dat het goed aansluit op de praktijk’. Ook Maaike Kodden, voltijdstudent Huidtherapie aan de HU, is enthousiast: ‘Het is veel wat je moet weten, maar daardoor sta je in de praktijk niet voor verrassingen.’

Om de kwaliteit van de opleiding verder te kunnen waarborgen, dienen de docenten Huidtherapie minimaal over een Masterdiploma te beschikken en zelf relevante praktijkervaring te hebben. De studenten zien dit terug in de lessen. Kodden: De docenten zijn betrokken, gemotiveerd en bekwaam. Daarnaast hebben ze veel ervaring in het werkveld, waardoor ze goede praktijkvoorbeelden kunnen geven.’

Doorontwikkelen
De opleiding Huidtherapie is voor studenten met de ambitie om in de huidzorg aan de slag te gaan. Maar ook voor schoonheidsspecialisten die meer zorggericht en/of binnen de cosmetisch geneeskundige zorg willen werken. Dit vindt ook Marleen Kila, opleidingsmanager van de afdeling Schoonheidsverzorging bij ROC Amsterdam en bestuurslid bij Anbos (branchevereniging in de schoonheidsverzorging): Schoonheidsverzorging is gericht op de gezonde huid, terwijl huidtherapie meer de zieke of beschadigde huid als uitgangspunt heeft. Bij de opleiding Huidtherapie worden dan ook andere kennis en vaardigheden aangeleerd.’ Kila merkt daarbij op dat er veel gaat veranderen in de professionele schoonheidsbranche: Binnenkort is er nieuwe wetgeving die de veiligheid van de consument moet waarborgen. Zo zijn licht- en lasertherapieën straks alleen nog voorbehouden aan (para)medici. Hier moeten wij in de schoonheidsbranche op anticiperen, bijvoorbeeld door (meer) samen te gaan werken met huidtherapeuten, of zelf deze opleiding te gaan volgen.’

Aanvullend opleidingsniveau
Marisa van de Mortel, docent Huidtherapie en teamleider aan de HU, haakt hierop aan: ‘Niet alleen schoonheidsspecialisten, maar ook andere zorgverleners, lopen straks tegen nieuwe wetgeving aan. Daarnaast zie je dat er op huidzorggebied behoefte is aan versterking van de eerstelijnszorg en dat samenwerkingen binnen klinieken, zorgcentra en regionale netwerken worden aangegaan. Er is vraag naar huid- en oedeemtherapeuten. Voor deze professionals is de opleiding Huidtherapie een logische én mooie vervolgstap.’

Flexibel onderwijs in de deeltijd
Voor de werkende professional hebben de HHS en de HU een deeltijdvariant ontwikkeld. Deze gaat vanaf september 2019 van start. Deeltijdcoördinator Labohm: Wij willen het onderwijs voor de werkende professional, al dan niet met een eigen praktijk, flexibeler inrichten. Er worden geen concessies gedaan aan het hbo-niveau, maar de opleiding moet naast het werk van de student te volgen zijn. Zo komt de deeltijdstudent bij de HHS bijvoorbeeld maar één dag in de twee weken naar school en bij de HU één dag in de week. De overige dagen wordt online of op de eigen werkplek van de student gewerkt of gestudeerd.’

[kader]

De studiebelasting van de deeltijdopleiding bedraagt 20-24 uur per week. Het betreft, net als bij de voltijdvariant, in beginsel een vierjarige opleiding, maar met mogelijkheden tot versnelling. Meer informatie over de (deeltijd)opleiding Huidtherapie en de toelatingseisen is te vinden op www.dehaagsehogeschool.nl en www.hu.nl.

 

bacterieOntwikkelingen in medische en cosmetische technologie

Door: Marie Anne Lassing en Marcelline Goyen, redactie NTVH

Volledig artikel, gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift Voor Huidzorg, negende jaargang, editie 6/7, juni 2019

Van 20 tot en met 22 mei streek het congresteam van Global Engage weer neer in het Rotterdamse World Trade Center voor een driedaags treffen tussen wetenschappers en onderzoekers in life science en gezondheidsonderzoek. Met internationaal gerenommeerde sprekers uit de academische wereld, de industrie en de financiële sector, bieden de conferenties een podium aan baanbrekende ontwikkelingen op het gebied van genomica en gepersonaliseerde geneeskunde, geneesmiddelenontwikkeling en onderzoek, plantenwetenschap, menselijke gezondheid en technologie. Het NTVH bezocht dit jaar voor de derde maal het programmaonderdeel over het huidmicrobioom, over cosmeceuticals en probiotica.

Doelgroep
Voor de praktiserende huidspecialist - of dat nu een schoonheidsspecialist, een huidtherapeut of een dermatoloog is - zijn de onderwerpen op dit congres wellicht wat abstract. Aan de andere kant geeft het volgen van de juiste sessies (zoveel mogelijk gericht op de eigen praktijk) wel een inzicht in hoe de  huidzorg zich in de toekomst mogelijk gaat ontwikkelen. En daarmee kun je zeker je voordeel doen.

Productontwikkeling
Als het gaat om productontwikkeling staan de leveranciers van cosmetica en cosmeceuticals niet stil. Om een beeld te geven van het soort informatie dat tijdens dit congres gedeeld wordt, bespreken we een presentatie uit het programma ‘Skin microbiome’ ofwel ‘het microbioom van de huid en de relatie met huidaandoeningen’.
Spreekster Maya Ivanjesku heeft meer dan twintig jaar ervaring als formuleringswetenschapper in de farmaceutische, cosmeceutische en biotech-industrie. Ze is werkzaam bij het Amerikaanse bedrijf Dakota Biotech, producent van probiotische huidverzorgingsproducten, waar ze verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van de formulering, de productie en de kwaliteitsbewaking. Voor dit bedrijf heeft Maya gewerkt aan de ontwikkeling van een huidverzorgingslijn ontwikkeld met levende bacteriën. Het idee hierachter is dat deze levende probiotische stammen veel directer dan lysaten werken, bij het versterken van het eigen microbioom en het triggeren van het humane immuunsysteem.

Lysaten zijn niet-levende celresten van (onder andere probiotische) bacteriën die nog wel de werkzaamheid van deze bacteriën bevatten. Lysaten zijn verkrijgbaar in standaard samenstellingen (chemische cocktails) en ze zijn veel gemakkelijker in een formulering te verwerken dan levende bacteriën. Bovendien zijn lysaten over het algemeen beter gedocumenteerd in klinische studies, wat de keuze voor deze grondstof wellicht gemakkelijker maakt. Voor een goede werkzaamheid van een product is echter een veel hogere dosering lysaten nodig, ten opzichte van levende bacteriën.
Voorbeelden van bekende lysaten zijn celresten van de Lactobacillus spp en Bifidobacterium spp.

De uitdaging van een formulering met levende bacteriën is om de formule stabiel te houden. Levende bacteriën kunnen immers reageren op diverse componenten van de formulering. Om dit te voorkomen worden veel van dit soort producten waarin levende stammen zijn verwerkt bevroren bewaard. De formule waar Maya aan gewerkt heeft, baseert zich op een gel-matrix waarin de levende bacteriën geïsoleerd worden en feitelijk ‘slapend’ worden gehouden, waardoor de stabiliteit van de formulering wordt behouden. Als het product op de huid wordt aangebracht breekt de gel-matrix waardoor de bacteriën ‘ontwaken’ en werkzaam worden. Gedurende de levenscyclus produceren de bacteriën postbiotica ofwel metabolieten en dragen zo bij aan een gezond microbioom, aldus Maya.
Het betreft hier geselecteerde bacterieculturen die zich op de huid niet vermenigvuldigen of koloniseren. Als de levenscyclus van de stammen ten einde is, blijft restmateriaal achter, dat we weer kennen als lysaten.

Het belang van levende bacteriën
Maya legt uit waarom het van belang is om juist levende bacteriën te gebruiken voor formuleringen die de huid willen ondersteunen. Dat heeft, zo stelt ze, te maken met het feit dat alleen levende bacteriën in staat zijn om direct op de huid postbiotica te produceren. Met deze immuunmodulerende bacteriële metabolieten kan het eigen microbioom actief gevoed en versterkt worden en tegelijkertijd ook het humane immuunsysteem gunstig worden beïnvloed. De invloed van de lysaten van deze bacteriën is daarentegen beduidend minder, omdat zij niet meer in staat zijn om postbiotica te produceren, en dus de gunstige invloed op het huidmicrobioom en het immuunsysteem missen.
Ronde tafel
Dat een dergelijke ontwikkeling bij alle toehoorders heel veel vragen oproept merken we later als we aansluiten bij een ronde tafeldiscussie met Maya en andere wetenschappers en productontwikkelaars uit binnen- en buitenland. Als Maya informeert naar ervaringen van andere ontwikkelaars met het gebruik van levende bacteriën, geven enkelen aan dat een gunstige werking op de huid sterk afhankelijk is van de gekozen bacteriestammen en de bacteriële diversiteit, iets wat Maya in haar presentatie ook al benadrukte. Anderen geven aan dat de logica achter de gedachte van levende bacteriën in cosmetica hen zeker aanspreekt, maar dat er volgens hen nog te weinig kennis is om hierin de juiste keuzes te kunnen maken. Het is volgens hen van belang om eerst duidelijk te hebben naar welk huidprobleem men kijkt, om daarna pas een goede en onderbouwde keuze te kunnen maken voor de juiste probiotica.  

Het microbioom
NTVH-redacteur Marcelline Goyen, huid- en darmtherapeut, is al enige jaren betrokken bij dit congres en deed hierover ook al eerder verslag in het NTVH en via blogs op haar Linkedin account. Dit jaar kreeg ze de gelegenheid haar recent gepubliceerde boek ‘De huid-darm connectie’ (© 2019) te presenteren in Rotterdam en hierover met uiteenlopende specialisten van gedachten te wisselen. Daarnaast was ze dit jaar voorzitter bij de Skin Microbiome sessies. Marcelline: ‘Iedere keer wanneer ik dit congres bezoek, word ik blij van alle nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden ten aanzien van het beïnvloeden van ons microbioom en het gunstige effect op het lichaam en dus ook op de huid. Bij de presentatie van Maya was ik gelijk geïntrigeerd door haar verhaal over het werken met levende bacteriën. Maar gezien de problematiek bij de verwerking van levende bacteriën in cosmetica, vraag ik me  wel af of het dan wellicht niet makkelijker is om alleen de postbiotica van gunstige bacteriën te gebruiken. Dit principe wordt reeds langere tijd met succes toegepast bij het verbeteren van het darmmicrobioom .
Het is hoe dan ook een feest om ‘gelijkgestemden’ te ontmoeten, die net als ik steeds bezig zijn met het belang van ons microbioom. Mijn gut feeling zei het al meer dan 10 jaar geleden: “It’s all about microbes”. Op het congres wordt dit vermoeden bevestigd: een “gezonde” aandacht voor ons microbioom is dé toekomst voor de behandeling van een zieke en of aangedane huid!’